İsim Sözlüğü Sözlüğümüzde bulunan onbinlerce isme ait analiz, uzun bir çalışmanın neticesidir.
Bu rehber isminizi en doğru şekilde yorumlamanıza yardımcı olucaktır.

İsmin Hayattaki Görevleri

İsmin Hayattaki Görevleri

/Upload/45d304e5-12fe-48e3-a0be-e68e0f2c849cismin_görevleri.jpg

ADIN GÖREVLERİ


1. Belirtme Görevi


    Toplum tarafından tarihin ilk dönemlerinden beri adın, kesintisiz olarak
kullanılmasının en önemli sebebi onun insanları toplum içerisinde belirtilmesini
sağlamak sureti ile kişiye bir şahsiyet kazandırmasıdır. Ad, toplum içindeki bu görevi
nedeni ile sosyolojik bir vaka olarak ortaya çıktığı ilk zamanlardan beri kişileri
birbirlerinden ayırabilmek için zorunlu görülmüştür. Gerçekten de ad, bütün kişiliğin
sembolik bir işareti olup kişinin görüntüsünü, düşüncelerini, eserlerini ve yaptığı tüm işleri temsil eder. Toplum yaşamındaki unvan, meslek, köken gibi kişisel işaretlerden hiçbirisi kişinin kişiliğini ad gibi bütünü ile açıklayamaz.


Ad bu görevi üç yolla yapar. Bunlar: ayırma, bağlama ve nitelendirmedir.


a) Ayırma Yolu İle


     Bütün adların temelde ayırma görevi vardır. Gerçekten de bir kimseyi
diğerlerinden özellikle de aynı ailede yaşayıp aynı soyadı taşıyan kimseleri birbirinden
ayıran öz adın, bir aileye bağlı olan bireyleri diğer ailelere bağlı olan bireylerden ayıran
soyadın, yine başkasının kullanmadığı bir müstear ad veya lakapla anılan kimsede
lakap veya müstear adın kişiyi hep diğerlerinden ayırmaya yardımcı olan yegâne unsur
oldukları görülecektir.
    Toplumsal yaşamın giderek yoğunlaşması, insanların özel ve kamusal
ilişkilerinin artması ad kullanımını zorunlu kılmıştır. Gerçekten de ad, bir ev veya araba
satın alırken, okula kayıt yaptırırken, askere alınırken, evlenirken, bankada hesap
açtırırken belgelerde karışıklığı ve yanılgıyı önleyen en önemli etkendir86. Bu sayede
gelişen toplum içerisinde belirli bir ada ve soyada sahip olması sayesinde kişi, yaşadığı
çevrede çok sayıda insanın arasında sadece bir numara olarak kaybolmaktan
kurtulmuştur.


b) Bağlama Yolu İle


    Özellikle soyadının, aynı aileye mensup bireyler tarafından kullanılması nedeni  

 toplum içerisindeki “…ların oğlu, …lerin gelini” gibi ifadeler soyadının ve geniş
kullanımlı lakabın bağlama görevine örnek teşkil eder.


c) Nitelendirme Yolu ile


    Toplum tarafından kendisine lakap takılan kişinin lakabının, kendisinin fiziki
veya psikolojik bir üstünlüğünden veya eksikliğinden ya da diğer bir özelliğinden
hareketle verilmesi durumunda takılan bu ad verildiği kişiyi nitelendirme yoluyla
belirtir. Buna örnek olarak İstanbul’u fethettiği için Fatih ismi ile anılan II. Mehmet’i
verebiliriz. Yine ayağında problem olan bir kişiye Topal lakabının takılması da kişinin
söz konusu eksikliğinden kaynaklanması nedeni ile onun bir niteliğini ifade etmektedir.


2. Düzen Görevi


    Şahısları belirtmeye yarayan adın diğer bir görevi de düzeni sağlamaktır. Ad,
kişileri belirtme ve ayırt etme işlevini tam olarak yerine getirdiği ölçüde düzen sağlama
görevini de yerine getirmeyi başaracaktır. Ancak bunu sağlaması için öncelikle kişilerin
bir ada sahip olmasının zorunlu kılınması gerekmektedir. Gerçekten de kamu düzeni
açısından herkesin belirli kurallar içerisinde belirli bir adının olması zorunludur91.
Yukarıda da belirttiğimiz gibi Türk Hukukunda herkesin bir öz ad ve soyadına sahip
olması zorunlu sayılmış ve bunların ne şekilde kazanılacağı yasa hükümleri ile
belirtilmiştir.
Herkesin bir ada sahip olmasının zorunlu olmasının yanında bu adın
değiştirilememesi de adın düzen sağlama görevi açısından zorunludur. Bu da ancak

adın sürekliliği ve değişmezliği ilkesinin kabulü ile mümkündür. Hukukumuzda da
Türk Medeni Kanunun 27’nci maddesinin birinci fıkrasındaki “Adın değiştirilmesi,
ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir” şeklindeki düzenlemenin
amacı da budur. Gerçekten de yasa koyucu bu düzenleme ile temelde adın
değiştirilemeyeceğini kabul ettikten sonra hangi istisnai durumda ne şekilde değiştirilme
imkânının olduğunu da belirtmiştir. Bu durum, adın toplumsal düzen açısından gördüğü
görevi tam anlamıyla yerine getirebilmesi için resmi belge niteliğinde olan Nüfus
Kayıtlarının düzenli ve doğru tutulması açısından da önemlidir94. Gerçekten de adın
haklı bir nedenin varlığı halinde hâkim kararı ile düzeltilebileceğini kabul etmek bu
kayıtların düzenli tutulmasını sağlayacak en önemli unsurdur.


3. Birlik Yaratma Görevi


Gerek öz adın gerekse soyadın hem ulusal manada hem de aile içinde birlik ve
bütünlük yaratma görevi olduğu kabul edilmiştir. Buna örnek olarak; belirli bir
çevrede yaşayan kişilerin ailelerinin adını koruma güdüsü ile hareket ederek sıkıntılı
durumdaki aile bireylerine maddi ve manevi destekte bulunması verilebilir.